۵ اردیبهشت ، روز جهانی پشه مالاریا
صندوق کودکان سازمان ملل (یونیسف) در گزارش جدیدی اعلام کرد که حدود ۸۵۰ هزار نفر در جهان، سالانه در اثر ابتلا به مالاریا جان خود را از دست میدهند و نزدیک به ۹۰ درصد از کل این مرگ و میرها در کشورهای صحرای آفریقا اتفاق میافتد .
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، گرچه مالاریا از بیشتر مناطق کشور ایران حذف شده اما به دلیل وجود این بیماری در کشورهای همسایه و واردات آن از این کشورها به مرزهای ایران این بیماری همچنان در سه استان جنوب شرقی کشور یعنی استان های سیستان و بلوچستان، هرمزگان و جنوب کرمان شایع است.
انتقال مالاریا از (جی بای) طریق گزش پشه آنوفل صورت می گیرد.به گفته مسوولان، سالانه ۳۰۰ تا ۵۰۰ میلیون نفر در جهان به مالاریا مبتلا می شوند که دو تا سه میلیون نفر از آنان که عمدتاً کودکان و زنان باردار هستند، جان خود را از دست می دهند.
به رغم پنج دهه تلاش مسوولان برای کنترل مالاریا در کشور ایران ، متاسفانه هنوز حدود ۱۰ تا ۱۵ هزار مورد بیماری در سال عمدتاً از استان های سیستان و بلوچستان، هرمزگان و بخش کمتر توسعه یافته (شهرستان های جنوب) کرمان گزارش می شود.
مسوولان ایران می گویند بررسی روند بیماری در سالیان اخیر نشان می دهد در دهه گذشته میزان بروز مالاریا سیر نزولی قابل توجهی داشته به طوری (جی بای) که در سال ۷۰ بروز بیماری در کشور ۷۶/۱ در هزار بوده و این میزان با کاهش هشت برابری در حال حاضر به دو در ۱۰ هزار نفر جمعیت رسیده است.
دکتر محمدرضا یعقوبی عضو انجمن علمی حشره شناسی پزشکی ایران و استاد حشره شناسی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران در این باره به ایسنا گفت؛ در زمینه مبارزه با مالاریا اقدامات مطلوبی در کشور صورت گرفته و بسیاری از مناطق کشور از مالاریا پاک شده و این بیماری به جنوب کشور از جمله هرمزگان، سیستان و بلوچستان و قسمت هایی از جنوب کرمان منحصر شده است که امیدواریم با اقدامات و حمایت های بیشتر مسوولان، میزان بروز مالاریا در سال های (جی بای) آینده محدودتر از اکنون شود.وی با بیان اینکه مالاریا توسط گونه هایی از نوع ماده پشه آنوفل منتقل می شود، ادامه داد؛ پشه آنوفل معمولاً زمان استراحت روی دیوار به صورت متمایل نشسته و شکم خود را بالا نگه می دارد. در حالی که پشه های معمولی شکم خود را به صورت موازی با دیوار نگه می دارند. نوزاد پشه آنوفل در آب ها به راحتی از دیگر انواع پشه ها قابل تشخیص است، طوری که به دلیل عدم برخورداری از لوله های تنفسی، موازی سطح آب قرار می گیرند.
این در حالی است که نوزادان دیگر انواع پشه ها با برخورداری از لوله های تنفسی به صورت متمایل در سطح (جی بای) آب قرار می گیرند. دکتر یعقوبی با بیان اینکه حدود پنج گونه پشه ناقل مالاریا در جنوب کشور وجود دارد، ادامه داد؛ به رغم ۵۰ سال مبارزه با مالاریا، هنوز این بیماری در کشور ریشه کن نشده است. از آنجا که جنوب کشور از نظر موقعیت جغرافیایی با دیگر مناطق کشور متفاوت است، هنوز هم نمونه هایی از بروز مالاریا در آنجا مشاهده می شود. در مجموع تا زمانی که وضعیت بهداشتی، اجتماعی و اقتصادی مردم به نحو مطلوبی حاصل نشود، این روند ادامه داشته و موفقیت ها نسبی خواهد بود. در صورتی که جاده سازی ها به نحو مطلوبی انجام شده و خدمات بهداشتی- درمانی نیز به شکلی مناسب ارائه شود، آن زمان می (جی بای) توان انتظار داشت کشور به صورت کامل از مالاریا پاک شود.
عضو انجمن علمی حشره شناسی پزشکی ایران از اجرای طرح ارزشیابی پشه بندهای آغشته به حشره کش با اثرات طولانی مدت (حدود چهار تا پنج سال) به صورت پایلوت در منطقه بشاگرد استان هرمزگان در آینده یی نزدیک خبر داد و گفت؛ این طرح با همکاری مرکز مدیریت بیماری های واگیر وزارت بهداشت و انجمن علمی حشره شناسی پزشکی ایران صورت می گیرد.
در صورتی که مشخص شود این طرح در پایین آوردن بروز مالاریا موثر بوده، می تواند به عنوان دستورالعمل به وزارت بهداشت ارائه شود.وی گفت؛ آگاهی و نگرش مردم مناطق جنوبی کشور در استفاده از پشه بند سنجیده شده و (جی بای) تقریباً پذیرش مطلوبی دارند. گروهی از مردم محلی در مناطق بلوچستان و هرمزگان خود را به استفاده از پشه بند عادت داده اند اما استفاده کنندگان از پشه بند زیاد نیستند.وی در توصیه به ساکنان مناطق مالاریاخیز کشور گفت؛ لازم است در این مناطق، چاله ها و گودال های دارای آب راکد، پر شوند چرا که پشه آنوفل در آب های راکد و کنار رودخانه ها تخم گذاری می کند.
بنابراین لازم است در این مناطق، دستکاری های انسان در محیط زندگی، با رعایت نکات بهداشتی صورت گیرد. همچنین لازم است به محض احساس تب و لرز به مراکز بهداشتی- درمانی مراجعه شده و آزمایش خون صورت گیرد. کلیه موارد (جی بای) تشخیص و درمان مالاریا به صورت رایگان انجام می شود. درمان مالاریا در کشور نیز بسیار موفقیت آمیز است.
همچنین محمود نبوی ( معاون مرکز مدیریت بیماری ها ی ایران ) در گفت و گو با خبرنگار پانا گفت : مالاریا از بیشترمناطق کشور حذف شده اما به دلیل وجود این بیماری در کشورهای همسایه و واردات آن از این کشورها به مرزهای ایران این بیماری همچنان در سه استان جنوب شرقی کشور شایع است.
وی استان های سیستان و بلوچستان، هرمزگان و جنوب کرمان را مناطقی عنوان کرد که مالاریا همچنان در آن ها وجود دارد.
معاون مرکز مدیریت بیماری ها در مورد آمار ابتلا به این بیماری ها، تصریح کرد: با اینکه این بیماری در (جی بای) کشو رمحدود شده اما در نواحی جنوبی سالانه چندین هزار نفر به مالاریا مبتلا می شوند.
وی با تاکید بر اینکه حذف با ریشه کنی تفاوت دارد، گفت: برنامه های وزارت بهداشت در راستای حذف مالاریاست بدین معنی که میزان بروز در کشور به یک مورد در هر صد هزار نفر برسد که بر اساس آن سالانه بیش از ۷۰۰ مراجعه محلی در خصوص ابتلا به مالاریا وجود نداشته باشد در حالی که هم اکنون چند هزار مورد در سال مراجع دارد.
نبوی افزود: برنامه مبتنی بر این است که با اقداماتی که انجام می شود تا سال ۱۴۰۴ مالاریا حذف شود یعنی به زیر سالی ۷۰۰ مورد در (جی بای) کشور برسد.
وی بیان کرد: سال ۱۳۲۶، زمانی که بعد از جنگ جهانی دوم برنامه ای برای مقابله با مالاریا گذاشته شد یک چهارم جمعیت کشورمان معادل روزی هزار و ۱۲۶ نفر در روز مبتلا به مالاریا می شدند یعنی از ۱۸ میلیون جمعیت ایران ۵/۴ میلیون نفر به این بیماری مبتلا بودند.
معاون مرکز مدیریت بیماری ها افزود: در آن زمان یعنی بعد از جنگ جهانی دوم سازمان ملل دفتر ریشه کنی مالاریا را تاسیس کرد سپس با توجه به اپیدمی گسترده این بیماری دفاتری را برای مقابله با آن در نقاط مختلف تاسیس کرد که این دفاتر بعدها دفتر مبارزه با بیماری ها واگیر و بعد (جی بای) مرکز مدیریت بیماری ها واگیر و غیرواگیر شد.
وی با تاکید بر مرکز مدیریت بیماری ها، تصریح کرد: این تاریخچه و ختم شدن دفاتر مقابله با مالاریا به مراکز مدیریت بیماری ها نشان از اهمیت این بیماری در مقطعی از تاریخ دارد.
نبوی با اشاره به موفقیت ها در کاهش این بیماری در کشور، بیان کرد: حتی در دهه هفتاد سالانه صد هزار نفر در کشور به این بیماری مبتلا می شدند.
یادآور می شود، بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی امروز ۲۵ آوریل مصادف با پنج اردیبهشت روز جهانی مالاریاست.
