جام جم آنلاين: پايان سال 2009 ميلادي مصادف با پايان اولين دهه قرن بيست و يكم بود. به همين سبب بسياري از رسانهها به بهانه پايان دهه اول قرن حاضر، سراغ اتفاقات مهم در حوزههاي گوناگون رفتند تا فهرستي از «ترين»ها را تهيه كنند.
يكي از اين حوزهها حوزه كتاب و ادبيات بود كه از منظرهاي مختلف مورد توجه قرار گرفت و فهرستهاي بلندبالايي در اين حوزه تهيه شد. مجله تايم هم به بهانه پايان دهه اول قرن حاضر، سراغ حوزه ادبيات و آثار منتشر شده در اين حوزه رفت و 10 اثر پرفروش و برگزيده اين دهه را معرفي كرد.
اين كتابها برندگان جوايز معتبري مثل پوليتزر، من بوكر و پن شدهاند و فروش بالايي هم طي اين سالها داشتهاند. بسياري از نويسندگان اين آثار در ايران شناختهشده هستند و برخي از آثار آنها به فارسي ترجمه شده است.
سايههاي شوم
1- «هرگز نگذار بروم» اثر كازو ايشي گورو (2005): براي كتي، راوي داستان، طبيعي است نسبت به دوران كودكي خود بيتفاوت باشد. وقتي كتي (جی بای) دوران مدرسه شبانهروزي را با دوستان خود تامي و راث به ياد ميآورد، پس از سالها متوجه ميشود آن دوران نهتنها دوراني معمولي نبوده، بلكه سرشار از اضطراب و دلهره بوده است.
خوانندگان اثر ايشيگورو پيش از قهرمان داستان به حضور سايههاي شومي پي ميبرند كه بر سر راوي داستان قرار گرفته است. با اين حال زماني كه راوي قصه خود را روايت ميكند، ديگر دير شده است و او مجبور است داستان خود را با چشماني گريان روايت كند.
رمان هرگز نگذار بروم مرثيه انسانهاي ساده و بيانگيزهاي است كه گاهي تنها براي داشتن ذرهاي خوشي پيش از پايان زندگي تلاش ميكنند و با وجود مشاهده پايان غمانگيز خود چشمشان را از تيغه گيوتيني كه بر گردن آنها فرود ميآيد، نميبندند. اين اثر در گونه علمي تخيلي قرار ميگيرد و با پاياني تراژيك خواننده را مدام با صحنههاي دلهرهآور روبهرو ميكند.
ايشيگورو، رماننويس و فيلمنامهنويس انگليسي ژاپنيالاصل است كه از سال 1960 و از دوران كودكي به انگليس نقلمكان كرده است. آثار داستاني ايشيگورو طرفداران فراواني در دنياي انگليسيزبان دارد. او تاكنون 4 بار نامزد دريافت (جی بای) جايزه ادبي من بوكر انگلستان شده است. در سال 1989 رمان «باقيماندههاي روز» جايزه من بوكر آن سال را برد. رمان «هرگز نگذار بروم» ششمين رمان اين نويسنده بود كه در سال 2005 توسط نشر مشهور ناپف به بازار آمد.
روياي واقعي
2- «جاناتان استرنج و آقاي نورل» اثر سوزانا كلارك (2004): نطفه آغاز شكلگيري اين اثر روياي يك شعبدهباز ونيزي است. خانم كلارك در خواب اين شعبدهباز را در حال بگو مگو با توريستهاي ونيز ميبيند. اما اين روياي قرن نوزدهمي تبديل به رماني پرمخاطب به نام جاناتان استرنج و آقاي نورل ميشود.
اين رمان بر اساس رقابتي ميان 2 شعبدهباز انگليسي با نثري فوقالعاده، سرشار از جزئيات و پر از بازي با واژگان شكل ميگيرد. عليرغم آن كه موضوع رمان خانم كلارك شعبدهبازي و امور مافوق طبيعي است، آن را با حرارت، احساس و غمي روايت ميكند كه در زندگي همه انسانهاي معمولي نيز حضور دارد.
اميدي كه زنده ميماند
3- «تصحيحات» اثر جاناتان فرانزن (2001): جاناتان فرانزن در اين رمان، داستان زندگي (جی بای) خانوادهاي را در قلب ايالات متحده روايت ميكند. خانواده لامبرت در شهر خيالي سنت جود در مركز آمريكا زندگي ميكنند. اين قصه كمكم به جزئيات روابط و زندگي اعضاي اين خانواده پرداخته و پيچيدگيهاي رواني آنها را از خلال موقعيتهايي كه در آن قرار ميگيرند، براي خواننده روشن ميكند.
چيپ، شخصيتي باهوش، دوستداشتني اما حواسپرت است. دنيس شخصيتي پركار و مديروگري هم در بانك كار ميكند و هر آنچه خانواده از او انتظار دارد، انجام ميدهد. اما نميداند چرا آنها او را دوست ندارند. هرچند هريك از آنها به دست خود در حال از بين بردن زندگي خود هستند، اما همچنان اميدوارند كه زندگي آنها بهتر شود. اميدواري آنها به زندگي تا آنجاست كه حتي اگر آمريكاي بزرگ را پيش چشمان خود در حال فروپاشي ببينند نيز به آينده بهتر اميدوارند.
جاناتان فرانزن نويسنده و منتقد آمريكايي، برترين جوايز ادبي آمريكا چون جايزه ملي كتاب آمريكا و جايزه پن/فاكنر را در كارنامه افتخارات خود دارد. رمان تصحيحات علاوه بر كسب جايزه كتاب ملي آمريكا در سال 2001، جايزه بهترين كتاب (جی بای) سال روزنامه نيويورك تايمز را در همان سال و جايزه جيمز تت بلك مموريال را در سال بعد برده بود. اين اثر كه در سپتامبر 2001 توسط نشر فارار در نيويورك به بازار آمد از نامزدهاي نهايي دريافت جايزه من بوكر انگلستان در آن سال بود.
ترسهاي غمانگيز
4- «زندگي مختصر و فوقالعاده اسكار وائو» اثر جونو دياز: اين اثر كه بهترين اثر بين آثار برتر دهه اخير تلقي ميشود، پس از انتشار مجموعه داستان «غريق» دياز كه در 11 سالگي نوشته بود و موفق به دريافت جايزه ادبي شده بود، روانه بازار شد.
اسكار وائو، نام اسكار وايلد به زبان دومنيكني است؛ نام كوچك يك شخص چاق، نويسنده داستانهاي علمي تخيلي و بازيكن حرفهاي بازيهاي جادويي و داستاني كه در نيوجرسي بزرگ شده است. جونو دياز در اين رمان، داستان زندگي خانواده اسكار را در كشور دومنيكن و در زمان حكومت ديكتاتور تروخيلو دنبال ميكند و سپس به پايان غمانگيز، عجيب و تأثرآور زندگي اسكار ميرسد.
اين اثر 350 صفحهاي كه در (جی بای) سپتامبر سال 2007 توسط ريورهارد هاردكوور به بازار آمد، جايزه پوليتزر 2008 را براي نويسنده آمريكايي با اصليت دومنيكني خود به همراه آورد. جونو دياز از مدرسان ادبيات خلاقانه در دانشگاه مشهورMIT آمريكاست.
تراژدي تنهايي
5- «دنياي شناختهشده» اثر ادوارد پي. جونز (2003): اين رمان با اين پرسش آغاز ميشود: «آيا مرد سياهپوستي كه خود روزگاري يك برده بود ميتواند بردهدار شود؟» در همان ابتداي رمان نيز به اين پرسش پاسخ مثبت داده ميشود. شخصيت اصلي داستان هنري تاونزند است. او قهرمان داستان نيست، زيرا ويژگيهاي يك قهرمان را ندارد، بلكه تنها بهتر است بگوييم شخصيت محوري داستان است. او يك بردهدار در ايالت ويرجينيا در سال 1855 است. ادوارد پي. جونز زندگي هنري تاونزند را از زواياي مختلف مورد كنكاش قرار ميدهد. در كنار زندگي تاونزند، قصههاي عاشقانه و كمدي شخصيتهاي ديگر نيز طي چند دهه روايت ميشود.
رمان نخست ادوراد پي. جونز به نام «گمشده در شهر» نامزد دريافت جايزه ملي كتاب آمريكا شد، اما انتشار دنياي شناخته شده به عنوان رمان دوم جونز توسط نشر آميستاد در آمريكا درخششي خيرهكننده (جی بای) داشت و بهترين جوايز ادبي آن سال و سالهاي بعد را براي نويسندهاي كه تنها دو رمان در كارنامه آثار خود داشت به همراه آورد.
قهرماني كه جان گرفت
6- «هري پاتر و فرمان ققنوس» اثر جي. كي. رولينگ (2003): مجموعه داستانهاي هري پاتر در دهه اخير توانست به عنوان اثري تأثيرگذار در دنياي ادبيات كودكان مطرح شود. هري پاتر و فرمان ققنوس بهترين اثر از ميان آثار اين مجموعه به شمار ميآيد. در اين داستان احساسات هري پاتر و دنياي جادويي پر از جنگي كه در برابر اوست بزرگتر ميشوند. در اين داستان سيريوس سياه ميميرد و هري پاتر ديگر مانند گذشته نيست.
مجموعه داستانهاي هري پاتر در دهه اخير توانست به عنوان اثري تأثيرگذار در دنياي ادبيات كودكان مطرح شودخانم جوآن رولينگ نويسنده انگليسي خالق داستانهاي خيالي هري پاتر در سال 1990 در سفري از منچستر به لندن به فكر نوشتن مجموعه داستان هري پاتر افتاد. پس از ورود اولين داستان هري پاتر به نام «سنگ جادو» در سال 1997 شش داستان ديگر از اين مجموعه تا سال 2007 منتشر شد و تاكنون (جی بای) 400 ميليون جلد از مجموعه داستانهاي هفت قسمتي هري پاتر در دنيا به فروش رسيده است. فرمان ققنوس پنجمين داستان هري پاتر در سال 2003 توسط نشر آرتور ليواين بوك به بازار عرضه شد.
اشتباه وحشتناك
7- «تاوان» اثر يان مك ايوان (2002): تاوان رماني 4 قسمتي است كه هر قسمت از آن ميتواند مستقل تلقي شود. مك ايوان آثار خود را با ظرافت و وسواسي بيش از حد مينويسد. پرداخت اين رمان بسيار بادقت و جزئينگرانه و طرح داستاني آن نيز به همان اندازه قوي و مستحكم است، اما پايان غمانگيز اين رمان نيز مانند «هرگز نگذار بروم» اثر ايشي گورو خواننده را بشدت تحت تأثير قرار ميدهد.
تاوان داستان جنايتي غيرقابل بازگويي و ناشي از اشتباهي وحشتناك است. اما مك ايوان نشان نميدهد آيا چنين تاواني امكانپذير است يا خير؟
ديويد مك ايوان نويسنده و فيلمنامهنويس انگليسي، پيش از انتشار رمان تاوان، رمان «آمستردام» را در سال 1998 به بازار عرضه كرد و در همان سال موفق به دريافت جايزه (جی بای) بوكر شد.
پس از تاوان كه از سوي مجله تايم رمان برتر سال 2002 معرفي شده است، 2 رمان به نامهاي «شنبه» در سال 2005 و «در ساحل چسيل» در سال 2007 از اين نويسنده پركار منتشر شد. در سال جديد رماني به نام «سولار» از مك ايوان نيز به بازار خواهد آمد.
ماجراهاي جنايي
8- «زندگي شاداب» اثر ريچارد پرايس (2008): منتقدان آثار جنايي در نقدهاي خود از آثار فراواني نام ميبرند كه به زعم آنها سطح داستانهاي گونه جنايي را بالا ميبرند، اما با وجود آنكه برخي از منتقدان زندگي شاداب ريچارد پرايس را با داستانهاي جنايي ريموند چندلر مقايسه ميكنند، زندگي شاداب سطح هيچ چيزي را بالا نميبرد. اين اثر تنها يك اثر فوقالعاده از لحاظ اجتماعي است. اگر ديكنز تاكنون زنده بود و به حرفه نويسندگي ميپرداخت، مانند ريچارد پرايس مينوشت.
اين رمان در ساحل شرقي منهتن، در منطقهاي بسيار مدرن و اعياني روي ميدهد. شبي در اين منطقه يك صاحب كافه به وسيله 2 سياهپوست هدف گلوله قرار (جی بای) ميگيرد، اما با وجود تلاشهاي پليس خشن منهتن براي كشف ماجرا، شاهدان عيني اتفاق رويداده هم چندان قابل اعتماد نيستند. اين ماجرا راهي است تا از خلال آن نويسنده لايههاي مختلف اجتماع را با قرار دادن در كنار يكديگر مقايسه كند. تمهيدات لازم نيز گفتگوها و موقعيتهايي است كه در آن ساكنان حاشيهشهرها و مناطق اعياني در آن به هم گره ميخورند. زندگي شاداب در مارس 2008 از سوي نشر فارار در آمريكا به بازار آمده بود.
فضاهاي قابل لمس
9- «سرانجام به آخر رسيديم» اثر ياشوا فريس (2007): ياشوا فريس در اين رمان كه نخستين اثر او نيز هست، گروهي از شركتهاي تبليغاتي در شيكاگو را به تصوير ميكشد. فضاي اداري موجود در اين موقعيت به هيچ جاي خاصي تعلق ندارد. لطيفههاي خياباني، كارهاي غيرقانوني و ترس كارمندان از فاش شدن رفتارهاي خلاف قانون آنها با هم در اين فضاي داستاني تركيب شدهاند. راوي با ضمير اول شخص جمع «ما» داستان سقوط و شكست همه اعضاي اين گروه تجاري را براي مخاطب روايت ميكند.
داستان سرانجام به آخر رسيديم پاياني تلخ و غمانگيز دارد و از رمانهاي كميابي است كه فضايي كاملا قابللمس را ترسيم ميكند.
سرانجام به آخر رسيديم، تنها رمان ياشوا فريس است كه از سوي نشر ليتل/ براون در مارس 2007 به بازار عرضه شد و در همان سال موفق به دريافت جايزه پن/همينگوي شد. در سال جديد رمان «بينام» از آقاي ياشوا فريس در راه است.
خاكستر و باد
10- «الهههاي آمريكايي» اثر نيل گيمن (2001): خاك آمريكا مانند تمدنهاي كهن به اندازه كافي براي داشتن الهههايي متنوع حاصلخيز نبوده است. اما با خواندن رمان الهههاي آمريكايي، ميتوانيم ببينيم يك نويسنده خارجي (نيل گيمن انگليسي است) الهههايي را در آمريكا ميبيند كه براي ساكنان آن غير قابل مشاهده هستند.
الهههاي مصري، ايرلندي، اسلاوي، اسكانديناوي و سرزمين هائيتي به وسيله نسلهايي مهاجر به آمريكا آمدهاند و همچنان در حال نفس كشيدن هستند. گمن در اين اثر حتي به ما نشان ميدهد اين الههها مانند گذشته همچنان قوي و نيرومند هستند.
نيل گيمن يك هنرمند همهكاره انگليسي است. او نويسنده داستان كوتاه، رمان و كتاب مصور است و در زمينه تئاتر شنيداري و فيلمسازي نيز آثاري در كارنامه هنري خود دارد. رمان الهههاي آمريكايي نيل گيمن جوايزي چون هوگو و نبولا را در سال 2002 كسب كردند. نيل گيمن پس از ارائه اين اثر در سال 2005 رماني به نام «بچههاي آنانسي» و در سال 2008 «كتاب گريويارد» را منتشر كرد. اثر اخير گيمن جايزه نيوبري مدال را در سال 2009 از آن خود كرد.
گردآوری: سایت تفریحی
فرغون دات کام
